Kara Delik ve Kadının Gücü

Logo
Kara Delik ve Kadının Gücü
  • 603 Okuma
  • 0 Yorum

Öncelikle bu imkansız görülen “Kara Deliğin fotoğraflanması” konusundan bahsedelim. 40 milyar km çapıyla Dünya'dan üç milyon kat daha büyük olan dev kara delik, bilim insanları tarafından "canavar" olarak tanımlandı. Dünya'dan 500 milyon trilyon km (500 kentilyon km, yaklaşık 53 milyon ışık yılı) uzaktaki kara deliğin fotoğrafını çekmek için dünyanın farklı bölgelerinde yer alan 13 teleskop kullanıldı.

Fotoğrafla ilgili ayrıntılar The Astrophysical Journal Letters adlı dergide yayımlandı. Dev kara deliğin fotoğrafını çekme önerisini Hollanda'daki Radboud Üniversitesi'nden Profesör Heino Falcke getirmişti. Basına yaptığı açıklamada bu kara deliğin Virgo galaksi kümesindeki M87 galaksisinde bulunduğunu söyledi. Fackle, kara deliği "evrendeki kara deliklerin ağır sıklet şampiyonu denebilecek bir canavar" olarak niteledi.

"Bu gördüğümüz şey güneş sistemimizden daha büyük. Güneş'in 6,5 milyar katı bir kütleye sahip. Mevcut en büyük kara delik olduğunu düşünüyoruz."

Fotoğrafta, yoğun bir parlaklığa sahip ateş çemberinin çevrelediği tam yuvarlak bir kara delik görülüyor. Bu parlaklığa kızgın gazların deliğe düşmesi neden oluyor. Ortaya çıkan ışık, galaksideki milyarlarca yıldızın yaydığı toplam ışıktan daha fazla olduğu için Dünya'dan da görülebiliyor. Işık, çember şeklinde görülen noktadan kara deliğe giriyor. Kara deliklerin çekim gücü öylesine fazla ki ışığı bile çekip yutuyor. İşte burası tüm fizik kurallarının devreden çıktığı nokta olarak görülüyor.

Başlığın bir diğer kısmını oluşturan “kadının gücü” kısmı ise tam da bu noktada devreye giriyor, bu olayın perde arkasında birçok pelerinsiz kahraman var. Birinden bahsedip imkansız görünen bu eşsiz fotoğraf için çalışan herkese teşekkür edelim.

Kahramanımız Katie Bouman. Katie Bouman, yakın bir zamana kadar imkansız olduğu düşünülen fotoğraflama sürecinde yazdığı algoritma ile başroldeki isimlerden biriydi. Bouman, söz konusu algoritmayı 3 yıl önce Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde (MIT) yüksek lisans öğrencisi iken hazırlamaya başladı. Başında olduğu projede, MIT ve Harvard'dan mühendisler, astrofizikçiler ve gök bilimciler vardı. Kara deliğin fotoğrafını tek bir teleskopla çekmek mümkün değildi. Bu nedenle Bouman'ın yazdığı algoritma ile dünyanın farklı bölgelerindeki sekiz teleskoptan elde edilen veriler bir araya getirildi.

Fotoğrafın yayınlanması sonrası 29 yaşındaki Bouman, uluslararası ün sahibi oldu, ismi Twitter'da en çok konuşulanlar arasına girdi. ABD siyasetinin yükselen ismi Demokrat Senatör Alexandria Ocasio-Cortez, Katie Bouman'ın tarihte hak ettiği yeri alması gerektiğini belirten bir mesaj paylaştı.

Bouman'ın başarısı MIT ve Smithsonian Vakfı tarafından da kutlandı. MIT Bilgisayar Bilimi ve Yapay Zeka Laboratuvarı şu mesajı paylaştı: "MIT'de master öğrencisi olan Katie Bouman, 3 yıl önce ilk kara delik görselinin elde edilebilmesi için başlayan sürece liderlik etti. Bugün o fotoğraf yayınlandı." Şimdi California Teknoloji Enstitüsü'nde doçent olan Bouman alçakgönüllülükle, beraber çalıştığı ekibin de alkışlanması gerektiği konusunda ısrarcıydı. Tüm verilerin birleştirilmesi sonucunda elde edilen görüntü sonrasında Katie Bouman’ın heyecanı ve başarmış olmanın mutluluğu gözlerinden okunuyordu.

Gelelim asıl konumuza. Bugün Kara Delik, yarın başka bir şey. Bir gün biri gelip uğraştığınız iş için “İmkansız bu” ya da “Gücün yok bunu yapmaya, kadınsın sen. Bunu başarman için çok engel var.” diyebilir. İşte o birileri bilmeli ki her konu gibi bilimde de cinsiyetin bir önemi yok, olmayacak. İmkansız, delilik bu diyenlere de tebessüm ederek onları etrafınızdan uzaklaştırın. Katie Bouman’ın elde ettiği başarıyı imkansız görenler, belki de şu an onu en önde alkışlayanlardır. Başarısız olabiliriz, evet bu mümkün ve hayatın bir gerçeği. Ancak denemekten vazgeçmediğimiz, motivasyonumuzu düşürecek yorumlara kulak asmadığımız sürece başarı kaçınılmaz olacaktır. Başarı bugün veya yıllar sonra gelebilir fakat cinsiyetinize göre gelmez. Başarı ‘aşk’ gibidir. Onu arzulayana, onun için mücadele edene gelir. Yarın bilgisayar başında, laboratuvarda, şantiyede her nerede olursa olsun. Birbirimizi ayrıştırmak, birbirimizi güçsüz görmek bizlere hiçbir şey kazandırmaz; aksine kaybettirir. Hanımlar, beyler! Kalbinizdeki gücü, aklınızdaki bilgiyi hiçbir şeye değişmeyin. Güç sizinle olsun.

Semih Yeşilli

Bet9ja

yazar

ODTÜ Matematik bölümü öğrencisiyim. Bilim ve teknoloji alanında konuşmayı yazmayı seviyorum