Yaşlılıkta Sağlık

Logo
Yaşlılıkta Sağlık
  • 491 Okuma
  • 0 Yorum

Yaşın ilerlemesiyle birlikte kişide yıpranmanın getirdiğifizyolojik ve anatomik bazı değişiklikler meydana gelmektedir (Çivi veTanrıkulu 2000). Yaşlılıktaki bu değişikliklere bağlı olarak, vücudunhastalıklara karşı direnci azalmakta ve kronik hastalıkların sayısıartmaktadır. Yaşlılar değişen koşullara adaptasyon güçlüğü, bağışıklığınazalması ve stres nedeniyle daha sık hastalanmakta, daha fazla kronik hastalığamaruz kalmaktadır.

 

Yaşlanmayla birlikte görülen değişikliklerin çoğu bireyselfaktörlere bağlıdır ve genellikle önlenemez. Çevresel faktörler çoğunlukla;sigara içme, egzersiz yapamama, güneş ışınlarına maruz kalma gibi bireyin yaşamtarzına ilişkindir. Yaşlanmaya bağlı değişikliklerin en önemli üç sonucuarasında; (1) kompansasyon rezervinin azalması ya da kaybolması, (2) bedeninharap olan dokuları onarmadaki etkinliğinin giderek azalması ve (3) bağışıklıkyanıtının azalması gelmektedir

 

Yaşlanmanın ilk göstergeleri; deri, saç ve tırnaklardameydana gelir. Hemen hemen tüm duyu sistemlerinde yaşla birlikte azalma görülür(Aslan ve Karadakovan 2010). Yaşlanmanın en belirgin olarak hissedildiği organgözdür ve gözle ilgili glokom, retinopati, maküler dejenerasyon ve kataraktgelişiminde artış görülür (Nalbant 2007). Duyma kalitesi de yaşla birlikteazalır ve yaşlılıkta işitme kaybı için ‘ presbiakuzi’ terimi kullanılır.Presbiakuzi geriatrik hastalarda en sık görülen kronik hastalıklardan biridir (Şimşek ve ark 2012). Yaşlı bireyde tat duyusunda azalma; dildeki tat almatomurcuklarının sayısının azalmasıyla olur ve dişlerde de kayıpların meydanagelmesiyle de yaşlılarda beslenme sorunları ve iştahsızlık ortaya çıkar. Tat vekoku alma duyusunun azalması ile tuz ve şeker tüketim eğilimi artar vehipertansiyon ve diyabeti olan yaşlı bireylerde sorunların ortaya çıkmasınıkolaylaştıracağı için gerekli önlemler alınmalıdır. (Nalbant 2007). Dokunma,ağrı, basınç, ısı duyusunda azalma; yanık, travma, yaralanma ve yatağa bağımlıbireylerde basınç yaralarının oluşmasında artışa neden olmaktadır.

 

Yaşın artmasıyla birlikte kemik yoğunluğu ve kas kitlesindeazalma hızlanır. Kemik yoğunluğunun azalmasıyla kemikler daha zayıf ve kırılganolur, kas kitlesi lif sayılarının azalmasıyla fiziksel aktiviteler etkilenir.Fiziksel aktivitenin azalması özellikle hastalık sırasında bu kas kitlesinindaha da azalmasına yol açar. Fonksiyon yetisi etkilenen yaşlının yaşamkalitesini düşürebilmektedir (Çakar ve Cankurtaran 2006, Nalbant 2007).Yaşlanmayla birlikte beyindeki hücre sayısı giderek azalmaya başlar. Kelimehazinesi, kısa süreli hafıza, yeni bilgiler öğrenmek, kelimeleri hatırlamakgibi bazı mental fonksiyonlar da geriler. Sinir ileti hızı yavaşladıkça duyukayıpları, darbelere karşı cevapta azalma meydana gelir. Dolayısıyla yaşlıbireyler darbelere karşı daha hassas ve kırılgandırlar

Kardiyovasküler hastalıklar, yaşlıda mortalite vemorbiditeyi en çok etkileyen hastalıklardandır. Kalp ile ilgili meydana gelenbaşlıca değişiklikler; miyokardın ve kan damarlarının sertleşmesi, kalp hızınınotonomik kontrolünün bozulmasıdır. Yaşlıda kalbin ve damar duvarlarınınsertleşmesi, kalbin daha yavaş dolmasını ve bu durum sırasıyla kalp yükününartmasına, sol ventrikül geometrisini, istirahat halindeki sol ventrikülfoksiyonlarını da etkiler. Bu değişimler, egzersiz sırasında yaşlınıntoleransını ve kan basınç düzeylerini etkiler

Solunum sisteminde meydana gelen değişiklikler; akciğerelastikiyetinde azalmaya, göğüs duvarı sertliği artarken solunum kaslarınıngücü azalır. Bu değişiklikler, vital kapasitede, difuzyon kapasitesinde, gazdeğişiminde, ventilasyonda ve respiratuar duyarlılıkta progresif azalmalaraneden olur. Solunum kaslarının zayıflaması ve absorbsiyon kapasitesi deazalarak kana daha az oksijen geçer ve aşırı egzersizlerde nefes almaktazorlanırlar 

Sindirim sistemi yaşlanma nedeniyle oluşan değişikliklerdenetkilenirken bu değişikliklerin hiçbiri sindirim fonksiyonlarını etkilemez.Özofagus kasları daha az kasılır, mide daha yavaş boşalır ve daha az yiyecektutabilir çünkü mide elastikiyeti azalmıştır. Kalın barsakların da hareketleriyavaşlamıştır ve bunu yaşlılar kabızlık olarak hissedebilirler. Karaciğerenzimleri de hücre miktarındaki azalmayla birlikte azalır ve bazı ilaçlarınemilimi bozulur, dolayısıyla özellikle bazı ilaçlar daha uzun süre etkili olabilir

Böbreklerde nefron kayıpları, böbrek kitlesinin azalması,idrarı konsantre etme yetisindeki kayıp, beden sıvılarının düzenlenmesinde vesıvı dengesini sürdürme yetisinde değişikliğe yol açabilir. Mesane kaslarızayıflayarak mesanede kalan idrar miktarının artmasına neden olurken bu durumyaşlılarda sıklığı artan inkontinans sebeplerinden biridir

Yaşlılıkta bağışıklık sistemi fonksiyonundaki azalmalarenfeksiyonlara karşı hassasiyetin artmasına ve enfeksiyonların daha ciddiseyretmesine neden olmaktadır. Yaşlılarda; immün hücrelerin kanser hücrelerini,bakteri ve diğer yabancı cisimleri temizleme hızları azalmıştır. Bu yavaşlamayaşlılarda kanser sıklığındaki artışın sebeplerinden biridir. Ayrıca pnömoni vegrip enfeksiyonları da bağışıklık sistemi fonsiyonundaki azalmalar nedeniyleyaşlılarda daha ölümcül olmaktadır

yazar

Okumayı ve yazmayı seven;sağlık,teknoloji, ekonomi, modern dönem Avrupa tarihi, liberalizm,sekülerizm üzerine yoğun okumalar ve araştırmalar yapan bir tıbbiyeli